REKLAMA
Relacje UE – Ukraina
Ukraina należy do priorytetowych obszarów wsparcia polskiej pomocy rozwojowej. Rocznie w ramach pomocy dwustronnej ze środków polskiej pomocy przeznaczane jest średnio 9 mln zł na projekty realizowane na rzecz społeczeństwa ukraińskiego. Od 2004 r. przeznaczono łącznie 91,2 mln PLN. W 2014 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych planuje przeznaczyć 17 mln zł na rzecz Ukrainy. Jednocześnie szereg działań realizowanych jest w ramach współpracy dwustronnej pomiędzy poszczególnymi organami administracji centralnej Polski i Ukrainy. Ministerstwo Gospodarki w ramach udzielenia Ukrainie pomocy technicznej podjęło się organizacji dwustronnych spotkań, które miałyby na celu przekazywanie doświadczeń w odniesieniu do reform gospodarczych (m. in. deregulacja). W tym zakresie prowadzone są rozmowy w celu określenia potrzeb strony ukraińskiej. MG nawiązało współpracę z Ministerstwem Rozwoju Gospodarczego i Handlu Ukrainy i wyraziło gotowość wsparcia, w szczególności w zakresie deregulacji gospodarki i tworzenia klimatu inwestycyjnego.
Ponadto w konkluzjach Rady UE z 14 kwietnia 2014 roku potwierdzone zostało zobowiązanie, jakie UE na siebie nałożyła, tj. udzielenia finansowego wsparcia Ukrainie oraz wstawienia się po stronie Ukrainy w celu uzyskania przez nią finansowania przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF). M. in. w świetle tego poparcia MFW udzielił Ukrainie w maju na podstawie dwuletniego tymczasowego porozumienia 17,1 mld dolarów wsparcia finansowego. Ponadto sama Rada przyjęła Decyzję w sprawie udzielenia makroekonomicznego wsparcia Ukrainy w ogólnej wysokości 1,6 miliarda Euro.
Zgodnie z postanowieniami DCFTA, dla towarów wrażliwych dla UE (w tym dla Polski) po stronie UE będą obowiązywały ograniczenia w preferencyjnym dostępie do rynku w postaci rozłożonych w czasie kontyngentów taryfowych (możliwość preferencyjnego importu do UE do z góry określonego limitu) lub okresy przejściowe, nawet do 7 lat w zależności od towarów. W odniesieniu do towarów importowanych z Ukrainy do UE, należy mieć na uwadze, że ATM/DCFTA nie uchyla w stosunku do nich wymogów sanitarnych, fitosanitarnych i weterynaryjnych (w przypadku towarów rolnych i rolno-spożywczych) oraz innych wymogów technicznych (w przypadku pozostałych towarów), które nadal muszą być spełnione, aby można było je importować do UE, w tym do Polski.
Od dnia 23 kwietnia 2014 r. w zakresie unijnej polityki handlowej obowiązują jednostronne nadzwyczajne preferencje celne UE wobec towarów pochodzących z Ukrainy (dalej ATM). Podstawą jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 374/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie obniżenia lub zniesienia ceł na towary pochodzące z Ukrainy. ATM są częścią pakietu pomocowego UE dla Ukrainy w związku z nadzwyczajną sytuacją gospodarczo-polityczną w tym kraju i stanowią jednostronną implementację postanowień DCFTA w zakresie obniżania lub eliminacji ceł na towary po stronie UE. Ich przyjęcie ma charakter polityczny.
ATM ma charakter tymczasowy. Preferencje te mają obowiązywać w krótkim okresie – maksymalnie do 1 listopada 2014 r., jednak nie dłużej niż do czasu wejścia w życie DCFTA.
Od 1 listopada 2014 r. (albo wcześniej, jeżeli DCFTA wejdzie w życie wcześniej) ma obowiązywać już cała umowa stowarzyszeniowa UE – Ukraina wraz z jej częścią handlową w postaci DCFTA.
W dniu 27 czerwca br. na marginesie posiedzenia Rady Europejskiej miało miejsce podpisanie pozostałych rozdziałów Układu o stowarzyszeniu UE – Ukraina, w tym także DCFTA. Do jego wejścia w życie i rozpoczęcia stosowania potrzebna jest ratyfikacja umowy przez Parlament Ukrainy i notyfikowanie do UE. Nie przewiduje się możliwości, żeby Układ o stowarzyszeniu był stosowany jednostronnie, np. wyłącznie przez UE.
Zgodnie z postanowieniami DCFTA, dla towarów wrażliwych dla UE (w tym dla Polski) po stronie UE będą obowiązywały ograniczenia w preferencyjnym dostępie do rynku w postaci rozłożonych w czasie kontyngentów taryfowych (możliwość preferencyjnego importu do UE do z góry określonego limitu) lub okresy przejściowe, nawet do 7 lat w zależności od towarów.
W odniesieniu do towarów importowanych z Ukrainy do UE, należy mieć na uwadze, że ATM/DCFTA nie uchyla w stosunku do nich wymogów sanitarnych, fitosanitarnych i weterynaryjnych (w przypadku towarów rolnych i rolno-spożywczych) oraz innych wymogów technicznych (w przypadku pozostałych towarów), które nadal muszą być spełnione, aby można było je importować do UE, w tym do Polski.
Zarówno ATM, jak i DCFTA zawierają tzw. klauzulę standstill-u, wykluczającą możliwość arbitralnego ograniczania lub utrudniania wzajemnego handlu (w przypadku ATM, z uwagi na jednostronne otwarcie rynku UE; klauzula ta dotyczy wyłącznie zakazu stosowania tego typu środków przez stronę ukraińską), a także klauzule zabezpieczające (tzw. ochronne), przewidujące możliwość wprowadzenia określonych środków zaradczych w przypadku wystąpienia zakłóceń we wzajemnym handlu na skutek nadmiernego wzrostu importu, przy zastosowaniu uzgodnionych procedur (w przypadku ATM, z uwagi na jednostronne otwarcie rynku UE, klauzula ta dotyczy możliwości działania wyłącznie po stronie UE).
Według szacunków Komisji Europejskiej, opartych na danych statystycznych z lat 2011-13, preferencje handlowe spowodują wzrost eksportu Ukrainy do UE o 1 mld EUR rocznie. Z cła będą zwolnione towary przemysłowe, w sumie ponad 94% linii taryfowych, z wyjątkiem niektórych towarów m.in. przemysłu chemicznego, na które cła będą obniżone. Zniesienie ceł w odniesieniu do produktów rolnych dotyczyć będzie ok. 80% linii taryfowych. W przypadku towarów rolno-spożywczych UE wprowadzi preferencje celne na ponad 83% towarów, pozostałe 15,9% będzie częściowo zliberalizowane bezcłowymi kontyngentami. W rezultacie zmniejszenia lub zniesienia ceł eksporterzy ukraińscy eksporterzy zaoszczędzą ok. 500 mln EUR w skali roku, w tym sektor rolny ok. 400 mln EUR.

W mocy pozostaną także, ustanowione zgodnie z regułami WTO, środki przeciwdziałające nieuczciwym praktykom handlowym (środki antydumpingowe).
Niezależnie od tego, tak jak obecnie, Ukraina nadal będzie uprawniona do korzystania także z kontyngentów taryfowych UE stosowanych wobec wszystkich (na zasadzie erga omnes), stanowiących realizację zobowiązań UE wobec WTO.
DCFTA zakłada dostosowanie do norm unijnych znacznej część ukraińskich regulacji dotyczących handlu i działalności gospodarczej. DCFTA szeroko reguluje relacje gospodarcze Unia Europejska – Ukraina. Oprócz redukcji stawek celnych, czy redukcji barier handlowych, skutkuje także uregulowaniem dostępu do rynku usług, reguluje kwestie własności intelektualnej, chroniąc towary opatentowane w UE. Zakłada także ochronę tzw. nazw geograficznych (GIs).
Umowa określa też ramy współpracy w zakresie energetyki, wzmacniając ukraińskie zobowiązania do niezakłóconego tranzytu gazu na zachód Europy, a także zawiera regulacje dotyczące skutecznych mechanizmów arbitrażowych, w sytuacji w której jedna ze stron nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań.Umowa ta będzie tworzyła warunki do pogłębienia relacji gospodarczo-handlowych Ukrainy z gospodarczym obszarem UE, także dlatego, że firmy unijne będą mogły prowadzić działalność gospodarczą na Ukrainie na takich samych zasadach jak w UE.
DCFTA w perspektywie krótkoterminowej doprowadzi do zwiększenia eksportu towarów unijnych na rynek ukraiński przy braku zagrożenia znaczącego zwiększenia importu towarów ukraińskich do UE, ponieważ wiele towarów ukraińskich ma już obecnie ułatwiony dostęp do rynku UE ze względu na korzystanie z GSP.
Najbardziej na wejściu w życie DCFTA skorzystają przedsiębiorcy zajmujący się eksportem na Ukrainę towarów, dla których istotnym problemem były relatywnie wysokie stawki celne na niektóre grupy towarów. Z tego powodu duży potencjał można zaobserwować w towarach eksportowanych przez Polskę, takich jak cukier z buraków (obłożone 50% stawką celną), mięso (stawka 20 %), i niektóre towary przemysłowe, takie jak samochody – stawka 10%. DCFTA w tym zakresie przewiduje stopniową redukcję taryf celnych na towary zarówno przemysłowe, jak i rolne i rolno-spożywcze. Ponadto w kontekście towarów rolnych UE zastrzegła kontyngenty na towary wrażliwe, tj. m.in. na mięso, mleko, jaja, miód. Ukraina zastrzegła kontyngenty na wiele towarów, tj. mięso wieprzowe (10 tys. ton netto), mięso drobiowe (8 tys. ton rocznie, powiększone do 10 tys. ton w ciągu 5 lat), cukier (20 tys. ton rocznie). Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż kontyngenty są bezcłowe, a poza nimi obowiązują stawki MFN. W związku z powyższym należy stwierdzić, że DCFTA przewiduje znaczną liberalizację wymiany handlowej towarów, w tym towarów rolnych. Zniesienie barier taryfowych na towary przemysłowe stworzy ponadto możliwości utrzymania lub wzmocnienia pozycji polskich towarów na rynku ukraińskim. Dotyczy to przede wszystkim takich towarów jak: środków higienicznych, kosmetyków, lekarstw, środków piorących i in.

Środki ochronne obowiązujące we wzajemnych handlu UE - Ukraina
Cła antydumpingowe nałożone przez Unię Europejską w stosunku do towarów importowanych z Ukrainy
Na dzień dzisiejszy obowiązują ostateczne cła antydumpingowe na przywóz z Ukrainy do Unii Europejskiej następujących produktów:
 niektóry spawane rury i przewody rurowe, z żeliwa lub stali niestopowej (od 2002 r.)
 niektóre rury i przewody rurowe bez szwu, z żelaza lub ze stali (2006 r.)
 liny i kable stalowe (od 1999 r.)
Cło nałożone na import do UE z Ukrainy niektórych spawanych rur i przewodów rurowych z żeliwa lub stali niestopowej wynosi, w zależności od firmy, od 10,7% do 44,1%. W grudniu 2013 r. KE wszczęła przegląd wygaśnięcia tych ceł, który potrwa 15 miesięcy. Wynikiem przeglądu może być zarówno uchylenie ceł AD, jak też ich przedłużenie o kolejne 5 lat.
Cło nałożone na import do UE z Ukrainy niektórych rur i przewodów bez szwu z żelaza lub ze stali wynosi, w zależności od firmy, od 12,3% do 25,7%. Cła antydumpingowe zostały nałożone w 2006 r., a następnie przedłużone o kolejne 5 lat w 2012 r.
Cło nałożone na import do UE z Ukrainy stalowych lin i kabli wynosi, niezależnie od producenta, 58,1%. Cło antydumpingowe nałożone zostało w 1999 r.
Środki ochronne i antydumpingowe nałożone przez Ukrainę w stosunku do towarów importowanych z Unii Europejskiej
Na dzień dzisiejszy obowiązują ostateczne cła ochronne (safeguard) na przywóz m.in. z Polski do Ukrainy następujących produktów:
 zastawa stołowa i kuchenna z porcelany (cła nie weszły jeszcze w życie)
 samochody osobowe (od kwietnia 2013 r.)
 rury bez szwu (od października 2008 r.)
Na dzień dzisiejszy obowiązują ostateczne cła antydumpingowe na przywóz m.in. z Polski do Ukrainy następujących produktów:
 szkło typu float (od maja 2012 r.)
 strzykawki (od listopada 2009 r.)
24 marca br. Ukraina notyfikowała do WTO zamiar nałożenia ostatecznych ceł ochronnych na przywóz do Ukrainy zastaw stołowych i kuchennych z porcelany, pochodzących m.in. z Polski. Zaproponowana stawka cła ochronnego wynosi 35,6%,, a okres obowiązywania – trzy lata, z tym że w drugim roku stawka cła zostałaby obniżona do 32%, a w trzecim do 28,8%. Data wejścia w życie środka ochronnego nie jest jeszcze znana.
28 marca 2013 r. Ukraina nałożyła cła ochronne na importowane na Ukrainę samochody, Cła te będą obowiązywać do 27 marca 2016 r. Wysokość nałożonych ceł ochronnych wynosiła w pierwszym roku obowiązywania od 6,46% (samochody o pojemności silnika od 1000 cm do 1500 cm) do 12,95% (samochody o pojemności silnika od 1500 do 2200 cm). 28 marca br. Ukraina zdecydowała o liberalizacji tych ceł, obniżając stawki w następujący sposób: dla silników od 1000 cm do 1500 cm – w drugim roku obowiązywania środka do 4,31%, w trzecim roku do 2,15%, dla silników od 1500 cm do 2200 cm – w drugim roku obowiązywania 8,63%, w trzecim roku obowiązywania do 4,32%.
28 maja 2012 r. w wyniku zakończonego postępowania antydumpingowego przeciwko producentom szkła z Polski, Bułgarii, Rosji, Białorusi oraz Turcji, Ukraina nałożyła ostateczne cła antydumpingowe na import z Polski szkła typu float (termicznie polerowane) w wysokości od 12,50% do 18,49% dla firmy Euroglas Polska Sp. z o.o., oraz od 17,44% do 24,60% dla pozostałych firm współpracujących z Polski. Cła będą obowiązywać przez 5 lat, tj. do maja 2017 r.