Stopniowe i stałe zwiększanie handlu międzynarodowego, wzrost przepływu towarów i pasażerów pomiędzy Europą a Azją stworzyło konieczność ustanowienia skuteczniejszych, nowych połączeń komunikacyjnych. Proste wzmocnienie efektywności obecnie istniejących tras morskich okazało się niewystarczające.
Zagadnienie to jest tym bardziej aktualne, że ¾ ludności świata żyje w Euroazji (czyli ok. 4,3 mld ludzi), tutaj znajduje się również ok. ¾ światowej gospodarki, a wraz z ciągłym rozwojem Chin oraz Indii potencjał ten będzie wzrastać. Obecnie w Euroazji przewozi się towary liczące ok. 10 mld ton rocznie (z czego pomiędzy Europą-Wschodnią a Dalekim Wschodem ok. 4 mld ton). Od dłuższego czasu jest to niewystarczające, przede wszystkim ze względu na koszty dostaw, niepewność dostaw morskich oraz liczne opóźnienia wynikające z przyczyn losowych.
Stąd już jakiś czas temu w państwach Azji Centralnej odrodził się pomysł rekonstrukcji szlaku jedwabnego (który nota bene znikł ze względu na (I) upadek Konstantynopola oraz powstanie Imperium Osmańskiego, oraz (II) pojawieniu się transportu morskiego- który przez kilka stuleci był najtańszą formą transportu, zwłaszcza po przekopaniu Kanału Sueskiego).
Szansa na odbudowę Szlaku Jedwabnego jest tym większa, że transport kolejowy i drogowy daje już możliwości szybszego i tańszego transportu- zwłaszcza, że zostanie zastosowany rozstaw szyn kolejowych stephensonowski (klasyczny). Rozwiązanie to podyktowane jest faktem, że w Europie, jak i Indiach oraz Chinach zastosowano właśnie taki rozstaw. To właśnie w tych krajach przebiega dłuższa część trasy. Ostatecznie pozwala na zastosowanie schematu producent- odbiorca bez opóźniających zmian podwozi.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa w Azji Centralnej szlak będzie rozdzielał się (prawdopodobnie właśnie w Azerbejdżanie) na kilka nitek- północna przebiegnie przez Rosję, środkowa m. in. przez Kazachstan, południowa zahaczać ma o Indie. Długość każdej z nich będzie wynosiła ok 11.000 km. Docelowo pociągi mają osiągać ok 250 km/h. Każda nitka w założeniach ma się składać z 4 torów kolejowych oraz 8 pasów ruchu (po 4 w każdą stronę). Zresztą średniowieczny szlak również szedł różnymi drogami i cały czas się zmieniał- spowodował on wzrost potęgi państw takich jak Uzbekistan i spore bogactwo miast, które wraz z upadkiem szlaku również bardzo zubożały.
Szlak jedwabny XXI w. będzie szedł przez kilka państw. Początek będzie znajdował się w Chinach, koniec w Niemczech. Polska również jest uwzględniana w projekcie. Państwem biorącym udział w projekcie jest również Rosja, przez którą ze względów geograficznych musi przejść spora część trasy. Ważnym państwami biorącymi udział w projekcie jest również Kazachstan oraz Azerbejdżan. Państwa te położone są na skrzyżowaniu głównych korytarzy transportowych oraz łączą oba regiony Euroazji. Droga lądowa (kolejowa i kołowa) jest tańsza i szybsza od transportu morskiego co powoduje tak duże zainteresowanie tak wielu państw na dwóch kontynentach.
Ważnym odcinkiem Szlaku jest trasa Baku - Tbilisi – to tu spotykają się połączenia kolejowe łączące Azję Środkową z Europą. Linia ta przebiega przez terytorium Republiki Azerbejdżańskiej, która ma strategiczne znaczenie w korytarzu Wschód - Zachód. Projekt odcinka biegnącego później przez Azerbejdżan, jest tym bardziej znaczącym, że zakłada budowę tunelu kolejowego "Marmaray" pod Bosforem, dzięki któremu będzie można bezpośrednio przewozić towary i pasażerów, przez terytorium Azerbejdżanu, Gruzji i Turcji. Jego budowa przyczyni się również do rozwoju potencjału tranzytowego w regionie poprzez obsługę przewozów intermodalnych (jest to przewóz ładunków wykorzystujący więcej niż jeden rodzaj transportu) i kontenerowych.
Nie jest to założenie bardzo odległe w czasie, bowiem oddanie do eksploatacji odcinka Baku - Tbilisi - Kars (nowej linii kolejowej) oraz pierwszego projektu Baku International Sea Trade Port zaplanowano już na 2015 r. Mając powyższe na względzie w dniach 15 -17 października 2014 w Baku zorganizowana będzie konferencja z udziałem, przede wszystkim, państw regionu, a także krajów Europy i Azji. Zaproszone są liczne organizacje międzynarodowe i instytucje finansowe.
Na konferencji omówione zostaną zagadnienia ogólne dotyczące transportu, obecne problemy wynikające w tym zakresie, jak i propozycje ich rozwiązania, priorytetowe projekty realizowane przez kraje organizujące korytarz, nowe inicjatywy, rola i potencjalne możliwości organizacji międzynarodowych oraz instytucji finansowych w zakresie stosunków tranzytowych i transportowych, bezpieczeństwo, perspektywy ochrony środowiska, jak również zagadnienia ściśle logistyczne w skali lokalnej i globalnej oraz dodatkowe kwestie. Szerzej można przeczytać tutaj
