Project Nim

Rozpoczął się Planete+ Doc Film Festival 2012. I rozpoczął się dobrze.

W trakcie wieczoru inauguracyjnego, w warszawskiej „Kinotece” zaprezentowano film „Projekt Nim” w reżyserii Jamesa Marsha. Nie jest to film nowy, na ekrany wszedł w lipcu 2011 roku, ale warty, aby otwierał tak ważny festiwal.

Film opisuje Project Nim, naukowy projekt prowadzony w Stanach Zjednoczonych na przełomie lat 70 i 80. Jego inicjatorem był Herb Terrace, naukowiec z New York’s Columbia University, który chciał udowodnić, że małpę, w tym przypadku szympansa, można nauczyć porozumiewać się przy pomocy języka ludzkiego. Dałoby to możliwość socjalizacji małpy, poprzez nauczenie jej komunikacji z człowiekiem i byłoby ostatecznym dowodem na bliskie pokrewieństwo człowieka i małpy człekokształtnej. Projekt, co udowadnia film, zakończył się sukcesem, choć naukowiec, Herb Terrace, posunął się do sfałszowania wyników badań.

Film pokazuje przebieg eksperymentu, od początku, aż do śmierci małpy, ale jest on tak naprawdę pretekstem do pokazania, jak ideały, uczciwość naukowa, a wręcz brak człowieczeństwa… ludzi, są negowane w imię prywatnych interesów.

Do eksperymentu wybrano został szympansa dając mu na imię Nim Chimpsky. Pseudonim ten pochodził wprost od imienia i nazwiska Noama Chomsky’ego, amerykańskiego socjologa i lingwisty, który twierdził, że tylko ludzie mogą porozumiewać się językiem. Zwierzę zostało zabrane matce, umieszczone w rodzinie, a następnie przechodziło przez następne grupy naukowców, dla których było właściwie tylko obiektem manipulacji. Aż zostało porzucone – i właściwie zdradzone przez swoich opiekunów.

Film Marsha to film nie o małpie, lecz o ludziach. O naiwności, zdradzie, kłamstwie, manipulacjach, o tym, jak idee społeczne (warto pamiętać, że film opowiada o czasach, kiedy idee hipisowskie były jeszcze żywe), w zderzeniu z ludzką obłudą i brakiem zasad tracą na znaczeniu. To fil o ludziach głupich, pomimo tego, że są naukowcami. Właściwie najwięcej ludzkich cech ma właśnie Nim.

Project Nim, reżyseria James Marsh, produkcja Wielka Brytania, 2011

Azrael