Czy jesteśmy innowacyjni, czyli o badaniach i rozwoju w Unii Europejskiej

B+R i innowacje Działalność badawczo-rozwojowa (po polsku B+R lub B&R, po angielsku R&D) są to systematycznie prowadzone prace mające na celu zdobycie wiedzy, także tej humanistycznej (o człowieku czy kulturze), oraz znalezienie nowego zastosowania dla takiej wiedzy.

A innowacje? Według podręcznika Oslo Manual przygotowanego wspólnie przez OECD oraz Eurostat (zawierającego wytyczne na temat zbierania i interpretacji danych statystycznych poświęconych innowacjom) innowacją może być wdrożenie nowego lub znacząco ulepszonego produktu albo usługi, nowej metody marketingowej albo organizacyjnej. Żeby zmiany w firmie były innowacyjne, nie muszą być premierami na skalę światową. Wystarczy, żeby były nowościami dla danego przedsiębiorstwa. Z czego logicznie wynika, że dana innowacja może, ale nie musi być wymyślona przez samą wdrażającą ją firmę. Innowacyjnością w gospodarce jest natomiast gotowość i zdolność przedsiębiorstw do wdrażania tak rozumianych innowacji. Według raportu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z 2015 roku zatytułowanego Innowacyjna przedsiębiorczość w Polsce w naszym kraju od kilku lat kształtuje się mała grupa firm, które zwiększają fundusze na innowacje (w tym badania i rozwój). W raporcie zwrócono także uwagę na specyficzne rozumienie pojęcia innowacyjna firma przez samych przedsiębiorców. Najwięcej z nich utożsamia je z nowoczesnością, podążaniem za duchem czasu (23%), z nowymi technologiami 22,5%, a tylko 10% z nowymi produktami i usługami.

Polska innowacyjność a reszta świata

Globalny Indeks Innowacyjności (Global Innovation Index) to ranking państw, którego 8. edycję na bieżący rok przygotowali eksperci z Cornell University, prywatnej szkoły zarządzania i biznesu INSEAD oraz Światowej Organizacji Zasobów Intelektualnych (WIPO), która jest agencją ONZ. W tym roku Polska zajęła 46. pozycję (uwzględniono 141 gospodarek). Nieznacznie wyprzedzamy np. Rosję. Nas z kolei wyprzedziły nawet takie kraje jak Mołdawia czy Czarnogóra. Trzy najlepsze dla innowacyjności państwa na świecie to Szwajcaria (obroniła pozycję lidera z ubiegłego roku), Zjednoczone Królestwo i Szwecja. USA są dopiero na 5. miejscu (wyprzedziła je także Holandia). Tworząc klasyfikację uwzględniono aż 79 czynników m.in. pomoc państwa, łatwość zakładania biznesu, prawo, poziom szkół, łatwość pozyskiwania kredytu itd.

A jak się mają badania i rozwój w UE?

wydatki na działalność badawczo-rozwojową w Europie wynoszą poniżej 2%, podczas gdy w USA jest to 2,6%, a w Japonii 3,4%; różnica bierze się głównie z niższego poziomu inwestycji sektora prywatnego. Liczy się nie tylko wysokość kwot przeznaczanych na działalność B+R – Europa musi zastanowić się nad wpływem i strukturą wydatków na badania oraz poprawić warunki prywatnej działalności badawczo-rozwojowej w UE. Połowa różnicy w stosunku do USA wynika z mniejszej liczby europejskich firm w branży zaawansowanych technologii

- stwierdziła Komisja Europejska w strategii Europa 2020. Obliguje ona kraje członkowskie m.in. do zapewnienia odpowiedniej liczby absolwentów nauk ścisłych; wprowadzenia do programów szkolnych kwestii związanych z kreatywnością, innowacyjnością i przedsiębiorczością; zacieśniania powiązań między uczelniami, naukowcami i środowiskami biznesowymi, czy ułatwienia przeznaczania pieniędzy na badania i rozwój np. poprzez ulgi podatkowe. Unijny cel 3% PKB na badania i rozwój dostosowany jest do możliwości poszczególnych krajów. Dla Polski wynosi 1,7% PKB (dla porównania dla Portugalii 3%, dla Włoch 1,53%, dla Grecji 1,21%, a dla Finlandii 4%).

Joanna Różycka Thiriet

Na powyższe tematy będziemy rozmawiać z naszymi gośćmi - dr Agnieszką Różycką z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW i Grzegorzem Rzeźnikiem z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Zapraszamy wszystkich zainteresowanych w środę, 4 listopada w godz. 17.00-18.30 do siedziby Fundacji (Al. Ujazdowskie 37/5).