W przypadku dobrowolnej polisy Autocasco (AC) określenie przysługującego prawa do korzystania z samochodu zastępczego w przypadku szkody komunikacyjnej jest uzależnione od wykupionego wariantu. A jak sprawa się ma w przypadku polisy OC? Nie jest to już tak proste. Zobaczmy co mówią przepisy i wyroki sądów.

Reklama.
Kupuj w Douglas i zobacz sanah NA STADIONACH!
REKLAMA

Istota umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawdza się do tego, że zakład ubezpieczeń wypłaca określone w umowie odszkodowanie za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony (art. 822 §1 k.c.). Stosownie do art. 9 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność cywilną podmiotu objętego obowiązkiem ubezpieczenia za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym oraz wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. W przypadku uszkodzenia samochodu odszkodowanie obejmuje przede wszystkim kwotę pieniężną, konieczną do opłacenia jego naprawy lub przywrócenia stanu sprzed wypadku. Osoba odpowiedzialna jest zobowiązana zwrócić poszkodowanemu wszelkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione w celu przywrócenia poprzedniego stanu samochodu, do których należą koszty nowych części i innych materiałów.

Uszkodzenie lub zniszczenie pojazdu mechanicznego, powstałe w wyniku zaistnienia określonego zdarzenia, wypadku komunikacyjnego rodzi pewne skutki prawne, powodujące powstanie odszkodowania po stronie Towarzystwa Ubezpieczeń. Dla poszkodowanego powstaje konieczność poniesienia kosztów naprawy pojazdu mechanicznego lub zakupu innego pojazdu, poszkodowany ponosi szereg innych wydatków związanych z faktem zniszczenia lub uszkodzenia rzeczy np. poprzez konieczność uzyskania od towarzystwa ubezpieczeniowego samochodu zastępczego na czas wykonywania naprawy.

Utrata możliwości korzystania z rzeczy wskutek jej zniszczenia stanowi szkodę majątkową. W piśmiennictwie podkreśla się, że normalnym następstwem w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. jest bardzo często niemożność korzystania z samochodu przez poszkodowanego, nie tylko w sytuacji jego uszkodzenia, ale również zniszczenia. Jeżeli więc poszkodowany poniósł w związku z tym koszty, które były konieczne, na wynajem pojazdu zastępczego, to mieszczą się one w granicach skutków szkodowych podlegających wyrównaniu. Stanowisko takie znalazło również wyraz w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2003 r., IV CKN 1916/00 (niepubl.). Sąd ten podkreślił, że za normalne następstwo zniszczenia pojazdu służącego poszkodowanemu do prowadzenia działalności gospodarczej należy uznać konieczność czasowego wynajęcia pojazdu zastępczego w celu kontynuowania jej działalności w okresie, gdy szkoda nie została jeszcze naprawiona. Postulat pełnego odszkodowania przemawia więc za przyjęciem stanowiska o potrzebie zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych, potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka komunikacji w związku z niemożliwością korzystania z niego wskutek zniszczenia. /cyt. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2004 r. w sprawie IV CK 672/03/.

Szkoda majątkowa wyrażać się może w braku możliwości korzystania z określonej rzeczy - w realiach sprawy z samochodu stanowiącego własność poszkodowanych. Jeżeli więc poszkodowani ponoszą koszty najmu pojazdu zastępczego, które były konieczne to mieszczą się one w pojęciu szkody podlegającej wyrównaniu przez ubezpieczyciela. Odszkodowanie należy się tylko w takim zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby z środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Odszkodowanie należy się jednak jedynie za okres odpowiadający okresowi pomiędzy dniem wyrządzenia szkody, a dniem naprawienia pojazdu, biorąc pod uwagę wszelkie technologiczne uwarunkowania związane z przywróceniem pojazdu do stanu poprzedniego oraz z przeprowadzeniem postępowania likwidacyjnego przez ubezpieczyciela.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26.11.2002 sygn. akt V CKN 1397/00 wskazał, że poszkodowany może żądać od zakładu ubezpieczeń zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego poniesionych w okresie naprawy samochodu. Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów powszechnych, poszkodowany jest pozbawiony możliwości korzystania z uszkodzonego pojazdu nie tylko przez technologiczny czas naprawy lecz przez rzeczywisty czas naprawy pojazdu, w tym okres oczekiwania przez warsztat na części zamienne. W związku z powyższym, wynajem pojazdu zastępczego przez cały czas faktycznego, a nie tylko teoretycznego czasu naprawy pojazdu pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z zaistniałym zdarzeniem i powinno podlegać wynagrodzeniu ( Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 8 kwietnia 2009 roku, sygn akt I C 449/08 , Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z 8.07.2009r. sygn.akt II Ca 445/09).

W uzasadnieniu decyzji RPZ 31/2011 Prezes Urzedu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Poznaniu z dnia 18 listopada 2011r. sygn. sprawy RPZ-61/11/11/ŁD zostało wskazane, że w „ art. 361 § 1 i 2 w związku z art. 34 ust 1 i 36 ust 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych został wyrażony obowiązek pełnej naprawy poniesionej szkody. Oznacza to, iż cały okres w jakim poszkodowany nie posiada pojazdu stanowi wyraz szkody materialnej w postaci niemożności korzystania z pojazdu. Odszkodowanie za wynajęcie pojazdu zastępczego winno dotyczyć całego okresu, w którym dana osoba nie może korzystać z pojazdu, a nie czasu wyliczanego teoretycznie.

Zgodnie z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17.11.2011 r. sygn akt III CZP 5/11 odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomiczne uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego, nie jest ona uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej.

Poszkodowany chcąc udowodnić wysokość odszkodowania może złożyć oświadczenie co do swoich potrzeb w zakresie konieczności korzystania z auta zastępczego oraz przedstawić treść arkusza naprawy.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślono, że próby określające wysokość odszkodowania w oparciu o arytmetycznie wyliczone średnie stawki dzienne czynszu najmu, obowiązujące na danym rynku lokalnym dla określenia klasy pojazdów, przy przyjęciu cen obowiązujących części podmiotów działających na lokalnym rynku kolidują z obowiązującą na gruncie odpowiedzialności gwarancyjnej zasadą pełnego odszkodowania. Towarzystwa Ubezpieczeniowe często narzucają średnią stawkę najmu, posługują się danymi wybiórczo, pochodzącymi od usługodawców świadczonych najtańsze usługi na rynku. Najtańsze usługi obwarowane są z kolei szeregiem ograniczeń -czasowych i finansowych.

W wyroku z dnia 13 czerwca 2003r. (sygn akt III CZPN 32/03) Sąd Najwyższy wskazał, że za koszty „ekonomiczne uzasadnione” należy uznać koszty ustalone według cen, którymi posługuje się wybrany przez poszkodowanego warsztatu naprawczy dokonujący naprawy samochodu. Orzeczenie to można odnieść do usługodawców innych usług, z jakich poszkodowany zmuszony był w następstwie szkody korzystać. Nie ma przy tym znaczenia fakt że ceny te odbiegają od średnich cen występujących na rynku.

Autor na Twitterze

Dziękuję prawnikom i radcom prawnym programu prawnicy.trynid.pl obsługiwanego przez firmę Availo za współpracę przy tekscie.