17 mgnień Le Corbusiera

W przeciwieństwie do ojca żelbetonu Augusta Perreta uchodził zawsze za destruktora niż odnowiciela. Bo to właśnie August Perret został zapisany w pamięci jako ten, który stworzył na nowo Le Havre i przez to umieszczony na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Lecz Le Havre zostało zniszczone podczas wojny. Natomiast Le Corbusier wyburzać chciał całe miasta za ich życia i w to miejsce powoływać nowe...

Zapragnął być destruktorem Paryża. To wylniałe, burżuazyjne miasto, pełne pompierskiej brzydoty, brudnych zakamarków, pilastrów, bram i brameczek, ornamentów oraz floresowatych balkoników wzbudzało w nim złość i niechęć. Chciał przestrzeni, architektury pełnej światła i zieleni, budynków prostych i płaskich, z tarasami na dachach. Z jednolitą bryłą o wolnej elewacji.

Był zafascynowany Walterem Gropiusem i Miesem van der Rohe. Nienawidził Haussmanna. Bo wszak Georges Haussmann był urbanistą. Za wsparciem Napoleona III przebudowywał Paryż. Wytyczał nowe ulice, zmieniał oblicze i charakter miasta. Przy okazji niszczył... Le Corbusier miał wizję nowego miasta–ogrodu. Swoje założenia architektoniczne opublikował w roku 1922 w L’Esprit Nouveau. Kilka lat później zadomowił się we Francji na stałe. Był wszak Szwajcarem i naprawdę nazywał się Charles-Édouard Jeanneret-Gris. Zaprojektował dziesiątki obiektów architektonicznych na całym świecie. Od Ameryki Południowej po Japonię i Moskwę: budynki mieszkalne, wille, pawilony, gmachy publiczne, muzea, biblioteki.

Miasta swojego nie zbudował. Tak jak Morandi, Haussmann albo Perret. Ale pokazał jak powinno wyglądać. W Ćandigarh w pólnocnych Indiach, w Pendżabie.

I teraz jego projet z Ćandigarh zostaje wpisany na listę UNESCO. Po wielu latach od śmierci architekta aż siedemnaście projektów Le Corbusiera z różnych stron świata zostało wpisanych na listę Dziedzictwa Ludzkości. Nareszcie, można powiedzieć. Zmienił przecież oblicze świata. Zmienił nasze otoczenie...

Na 40 sesji UNESCO w lipcu tego roku, wpisano zatem następujące dzieła Le Corbusiera: 1/ dom w Corseaux w Szwajcarii, 2/ modernistyczna zabudowa w Cité Frugès we Francji, 3/ willa La Roche-Janneret w Paryżu, 4/ dom Guiette w Antwerpii, 5/ dom rodziny Weissenhof w Stuttgartcie, 6/ willa Savoye i ogród w Poissy pod Paryżem, 7/ budynek Clarté w Genewie, 8/ budynek mieszkalny w dzielnicy Molitor w Paryżu, 9/ blok mieszkalny w Marsylii, 10/ budynek fabryczny Claude i Duval w Saint-Dié we Francji, 11/ dom doktora Curutchet w La Plata w Argentynie, 12/ szopa, domek letniskowy w Roquebrune-Cap-Martin we Francji, 13/ kompleks parlamentarny w Ćandigarh, 14/ budynek publiczny w Firminy we Francji 15/ konwent klasztorny Sainte-Marie de la Tourette we Francji, 16/ gmach muzeum sztuki nowoczesnej w Ueno w Japonii, 17/ kaplica w Ronchamp,