Stefan Demby (1862-1939), twórca, organizator i pierwszy dyrektor Biblioteki Narodowej w Warszawie. Zapalony bibliofil, zgromadził i opracował największy i najważniejszy w Polsce zbiór "sienkieviczianów". Poeta, bard, mistrz słowa pisanego. Jego pełne eksplodująco twórczej weny liściki to mini-epopeje osnute wokół jednego, jak tylko można sobie wyobrazić najbanalniejszego i całkowicie nieistotnego wydarzenia.

Ustaw naTemat jako preferowane medium w Google
REKLAMA
fot. ze zbiorów autora

Tu na ten przykład nudzi się u jakiejś hrabiny w "Poznańskiem" Roku Pańskiego 1923:

"Gdyśmy nareszcie poszli w gromadce I byli już po wizycie, przy deklamacji, rumie, herbatce, Ziewałem nieprzyzwoicie.

I u hrabiny w ślicznem Piątkowie, Gdzie książek było dużo, Ziewałem prawie po każdem słowie, Swą twarz zakrywając różą."

Tu wybrał się na koncert z żoną (własną):

" I w najwspanialszej loży siadamy Bo się na pięknie tez trochę znamy Koło mej loży przy parapecie Siedziała dama w czarnej toalecie Nadmierne nieco sukni wycięcie Uwidaczniało jej przedsięwzięcie Oko sypała ciągle w ma stronę" (...)

ale

" Nie czas na skargi, bo mistrz już zmierza Na swe wzniesienie i do pulpitu - publiczność cała ryczy z zachwytu - " (...)

co na melomanie Dembym nie robi specjalnego wrażenia:

"Boże! myślałem, idąc do domu, Co też z przedstawień tych przyjdzie komu, Artyzmu nie ma ani za centa, Sztuka wychodzi jakaś pomięta, Zmaltretowana, nędzna, zbiedzona, Widać, ze piękno w niej prawie kona".

A tu smali cholewki do jakiejś mężatki, której imienia historia nie była łaskawa zachować:

"Chociaż mnie nie znasz, niestety lecz ja znam wszystkie Twoje zalety: Wiem, jak spać lubisz, jak się przeciągasz, Jak umiejętnie łakocie ściągasz, Wiem, jak cudownie umiesz figlować I jak namiętnie pragniesz całować Chociaż do marca jeszcze daleko, Ja Cie otoczę już dziś opieką, Zadowolona Ty będziesz ze mnie, Nauczę myszki łapać tajemnie, A czasem w darze przyniosę szczura, By rada była Koteczka Bura! Gdy się obudzisz, poliżę brzuszek" itd. itd.

Najzupełniej przeurocze, zwiewne jak gwiezdny pył ślady ludzi i ich spraw dawno już przebrzmiałych.

Listy Dembego zostały po raz pierwszy opracowane przez Danutę Rymsza-Zalewską w 2004.

Jozef Kapustka

Bibliografia:

H. Więckowska, Stefan Demby, Przeglad Bibliograficzny, 1946 "Encyklopedia Gutenberga", hasło "Stefan Demby" D. Rymsza-Zalewska, "Stefan Demby znany i nieznany", 2003 D. Rymsza-Zalewska, "Stefan Demby. Listy 1918-1939", 2004