Jak i po co modeluje się pszczoły na komputerze?

Jako biocybernetyk modeluję matematycznie i symuluję komputerowo różne obiekty biologiczne: kości, mięśnie, serce, trzustkę - głównie dla potrzeb inżynierii biomedycznej. Takie badania prowadzi się na całym świecie i moje prace na ten temat wpisują się w nurt dość typowych studiów w zakresie biocybernetyki. Natomiast czasem udaje mi się zamodelować coś naprawdę oryginalnego. Jednym z takich nietypowych obiektów biologicznych, którego modelowaniem zajmowałem się przez wiele lat - jest rodzina pszczela.

Jeśli ktoś z Państwa chciałby zobaczyć, jak wygląda taki matematyczny model rodziny pszczelej - to może skorzystać z tego linku i przeczytać moją publikację na ten temat z 1979 roku - bo wtedy zaczynałem te badaniania. Schemat modelu przedstawia poniższy rysunek

Papier, na którym wydrukowano tę publikację pożółkł ze starości, ale matematyczne formuły, które wtedy zbudowałem - są aktualne do dzisiaj.

Badania biocybernetycznego modelu rodziny pszczelej kontynuowaliśmy przez wiele lat, konfrontując przez cały czas wyniki uzyskane za pomocą komputerowej symulacji z obserwacjami, jakie robiliśmy na rzeczywistym ulu, co było możliwe z tego powodu, że współautor moich prac naukowych, dr Andrzej Migacz, był prywatnie pszczelarzem i w swojej pasiece założył liczne elektroniczne urządzenia pomiarowe, pozwalające śledzić funkcjonowanie rodziny pszczelej w rzeczywistych warunkach. Porównanie wyników symulacji komputerowej i rzeczywistych obserwacji pokazano na rysunku.

W 1983 roku wyniki tych naszych prac opublikowaliśmy w czasopiśmie System Science

gdzie pokazano także szczegółową budowę modelu i wszystkie wypracowane formuły matematyczne. Tu jest link do tego tekstu.

Żeby nasz model mógł służyć pszczelarzom, nie posiadającym zwykle dużych komputerów, ale często wyposażonym w małe mikrokomputery domowe - pełne teksty programów opisujących model (w oryginale implementowane w Fortranie) przepisaliśmy na język BASIC dla mikrokomputerów ATARI i udostępniliśmy pierwszym numerze czasopisma Bajtek w 1988 roku.

Tu jest link, pozwalający sięgnąć do tego tekstu i skorzystać z niego w dowolny sposób.

O tym, jak i po co modeluje się rodzinę pszczelą można posłuchać na antenie Radia Kraków w najbliższą niedzielę, 01.09.2019 w ramach audycji "W kręgu nauki" (po hejnale, o godzinie 12:07). Ale jak zwykle można tego posłuchać także dowolnego dnia i o dowolnej godzinie korzystając z tego linku.