Ludzkość w swojej różnorodności stosuje też różne kalendarze. Jednakowo wyznaczają one rytm życia i pracy różnym wspólnotom. Różnią się jednak między sobą przyjętym cyklem astronomicznym oraz czasem, od kiedy są liczone. W efekcie różne wspólnoty odmiennie rachują lata, inaczej też liczą dni i miesiące. My żegnamy właśnie rok 2019 i witamy 2020. Muzułmanie swój nowy rok przeżywali cztery miesiące temu. Obecnie mają 1441 rok hidżry. Wyznawcy judaizmu od trzech miesięcy mają rok 5780. Różnice te mają swoją głęboką genezę, czego skutki wyrażają nie tylko odmienne liczby pojawiające się w tym samym czasie w kalendarzach. Kalendarzowe odmienności mogą też łączyć i budować.

REKLAMA
Chrześcijanie opierają swój kalendarz na cyklu słonecznym i liczą czas od daty narodzenia Jezusa Chrystusa (współcześnie narodziny Chrystusa datuje się na 8-4 rok p.n.e.). Wprowadzony został bullą „Inter gravissimas” w 1582 roku przez papieża Grzegorza XIII (stąd nazwa: kalendarz gregoriański). Kalendarz ten jest de facto zmodyfikowaną formą kalendarza juliańskiego (kalendarz opracowany na życzenie Juliusza Cezara, wprowadzony jako obowiązujący w państwie rzymskim, funkcjonował w dużej części Europy do 1582 r., a niektóre kościoły stosują go także współcześnie). Kalendarz gregoriański wyróżnia się tym, że co 4 lata następuje w nim tzw. rok przestępny, który liczy sobie nie 365, a 366 dni. W ten sposób następuje wyrównanie do kalendarza zwrotnikowego, który trwa 365,24 dnia. W kalendarzu gregoriańskim zniwelowana także została część różnicy narosłej od wprowadzenia kalendarza juliańskiego w stosunku do kalendarza astronomicznego (w tym celu ominięto 10 dat dziennych). Kalendarz juliański spóźnia się 1 dzień na 128 lat, natomiast opóźnienie kalendarza gregoriańskiego jest znacznie bardziej rozłożone w czasie i wynosi 1 dzień na 3322 lata.
Muzułmanie liczą czas od dnia opuszczenia Mekki przez proroka Mahometa (hidżra, hegira). W 622 roku (wg naszego kalendarza) z powodu prześladowań opuścił on to miasto i skierował się do Jasribu (obecnie: Medyny), co dało początek społeczności muzułmańskiej. Początek roku, w którym miała miejsce hidżra Mahometa, tj. 16 lipca 622 roku, został w 638 roku uznany za początek ery muzułmańskiej. Kalendarz muzułmański ułożony został zgodnie z cyklem księżycowym: miesiące mają po 29-30 dni, a cały rok 354-355 dni. Obecnie mamy więc 1441 rok hidżry.
Kalendarz żydowski również ułożony został zgodnie z cyklem księżycowym, co daje 12 miesięcy po 29-30 dni. Jednak różnicę w stosunku do kalendarza muzułmańskiego wyznacza fakt, że tu siedem razy na 19 lat pojawia się trzynasty miesiąc w roku, co ma na celu wyrównanie różnicy występującej w stosunku do roku słonecznego. Wyznawcy judaizmu liczą czas od dnia stworzenia świata, co miało wydarzyć się 7 września 3760 roku p.n.e. Przyjmuje się, że kalendarz żydowski w swej obecnej formie funkcjonuje od IX wieku n.e. Według niego, mamy więc obecnie 5780 rok.
To krótkie i wybiórcze zestawienie pokazuje, jak w obrębie tylko trzech wybranych wielkich religii monoteistycznych różnie mierzy się i oblicza czas. Wiąże się to z tradycją i różnorodnością religijną, miejscowymi obyczajami i warunkami środowiskowymi, jak też stopniem pluralizmu społecznego, utrwaloną formą sprawowania władzy, a także przyjętymi w danej społeczności sposobami oddawania czci należnej Bogu.
To też pokazuje, że wydawałoby się banalne studiowanie kalendarza może być źródłem nieocenionej wiedzy o innych kulturach i religiach. Na tym tle możliwe jest wzajemne poznawanie się wyznawców różnych religii i budowanie nowych form dialogu i współpracy. Życzę, aby nowy rok stał się takim czasem otwartości i tolerancji: wspólnej budowy lepszej przyszłości dla każdego z nas, jak różni i unikalni jesteśmy.

Korzystałem z kalendarza: „W naszym fyrtlu: chrześcijanie, Żydzi, muzułmanie razem” na rok 2019.