Efekty szczucia nienawiścią

W czwartek, dziesięć dni przed drugą turą wyborów na prezydenta, zszokowała mnie sytuacja na ulicy. Podczas rozmowy ze znajomym dowiedziałem się, że nie wolno głosować na Trzaskowskiego, ponieważ to złodziej. Na pytanie: co ukradł, dostałem odpowiedź, że to sami złodzieje i oszuści! Znajomy w stanie silnego wzburzenia emocjonalnego oskarżył kandydata na prezydenta, że wydał 5 milionów z kasy miasta na „centrum LGBT”. W tym centrum są sale ciemności, a w nich nieznający się panowie robią sobie „to wszystko” nie widząc swoich twarzy (sic!). A może to był „park LGBT”, znajomy stosował zamiennie słowa park i centrum.
Od tych rewelacji interlokutor gładko przeszedł do oskarżania Polsatu, TVN i innych mediów o niemieckość. Tusk to też Niemiec, który oświadczył, że do Polski w ogóle już nie wróci (zdaje się, że miało to obciążyć Trzaskowskiego). I że ci, którzy oglądają TVN-y, Polsaty i inne niemieckie media to lewacy. Gazeta Wyborcza też jest lewacka, bo Michnik ma korzenie typowo lewackie (!). A ludzie są kształtowani przez poglądy, które słyszą. Psychika nasiąka i nie ma bata, żeby nie nasiąkała – podsumował znajomy.

Kolejne refleksje na temat możliwych czynników wpływających na kształt powyżej streszczonych poglądów:
• są ludzie, którzy silnie poddają się błędom poznawczym – efektowi potwierdzenia, efektowi zaprzeczenia i społecznemu dowodowi słuszności. Argument typu „wszyscy to wiedzą” (zbliżony do argumentum ad numerum) jest wyraźną oznaką działania społecznego dowodu słuszności, czyli tendencji do zaprzeczania osobistym doświadczeniom i poglądom na rzecz opinii obowiązujących w danej grupie społecznej.
• Niektórzy nie potrafią ocenić wiarygodności źródeł. Oceniają źródła informacji w kategoriach „swoje” lub „obce” (np. niemieckie). Przy czym wszystko, co podają „swoje” źródła jest prawdziwe, zaś „obce” informacje z zasady są fałszywe. Widać w tym przejaw trybalizmu.
• Kierując się kryterium nienawiści do danego człowieka jako kryterium prawdy, znaczna ilość ludzi skłonna jest wierzyć w najbardziej nieprawdopodobne plotki i oszczerstwa.
• W kultywowaniu nienawiści nie przeszkadza sprzeczna treść pomówień. Np. park nie może być budynkiem z pomieszczeniami; nie można być złodziejem niczego nie kradnąc.
• Silne emocje (tu – nienawiść) upośledzają czynności rozumowe w mózgu.
• Szczucie nienawiścią wzbudza nienawiść w sporej części społeczeństwa.
• Kampanie nienawiści: zniesławianie, oczernianie, pomawianie, przynoszą efekty zgodne z oczekiwaniami – propagandzistów, siewców nienawiści, internetowych trolli, itp.