Jak wykończyć firmę w pół roku?

To właśnie spotkało firmę NEXA z Zamościa. W sierpniu ubiegłego roku zwróciła się do urzędu skarbowego w Lublinie o zwrot blisko 4 milionów nadpłaconego VAT-u. Do dziś nie otrzymała ani złotówki z tych pieniędzy. W kolejnych miesiącach kwota nadpłaconego – i dotąd niezwróconego –VAT-u urosła do niemal 30 milionów. NEXA straciła płynność finansową. 30 kwietnia Stanisław Kujawa, prezes firmy, musiał wręczyć wypowiedzenia wszystkim 74 pracownikom.

I to wszystko w majestacie prawa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami urząd skarbowy ma 60 dni na zwrot przedsiębiorcy nadpłaconego VAT-u – chyba że w głowie urzędnika zrodzi się wątpliwość i postanowi zbadać sprawę bardziej dogłębnie. Wtedy urząd wszczyna kontrolę. Tak właśnie było w przypadku NEXY. Kontrola rozpoczęła się w październiku 2012 roku i trwa nadal, cyklicznie wznawiana co miesiąc. Jak dotąd urzędnicy nie znaleźli żadnego powodu, żeby nie przelać firmie nadpłaconego VAT-u. Szukają więc dalej. W międzyczasie prezes NEXY sam zlecił zewnętrznej firmie audyt – który wykazał, że firma działa wzorcowo. Napisał mnóstwo pism, m.in. do ministra i wiceministra finansów, teraz pisze bezpośrednio do Premiera. Zgłosił sprawę do prokuratury. Interwencję podjął Rzecznik Praw Obywatelskich, w urzędzie skarbowym w Lublinie sam także interweniowałem. Zwolnieni pracownicy zapowiadają pozew zbiorowy przeciw naczelniczce urzędu skarbowego. 3 czerwca NEXA będzie obchodzić 22-lecie działalności. Będzie, jeśli do tego czasu nie ogłosi bankructwa.

Przypadek NEXY to dramat firmy i dramat zwolnionych pracowników. Ale warto pamiętać o jeszcze jednej konsekwencji. Swoimi arbitralnymi i bezkarnymi działaniami urzędnicy skarbowi szkodzą budżetowi państwa. Niedziałająca NEXA nie zapłaci podatku dochodowego, nie odprowadzą go też jej zwolnieni pracownicy. 74 osoby, które straciły pracę, będą w większości skazane na zasiłek dla bezrobotnych i pomoc socjalną – czyli nie tylko przestaną generować dochody budżetu, ale zaczną generować wydatki. 74 rodziny pozbawione dochodu będą kupować mniej – więc spadną wpływy z VAT-u.

Niestety przypadek NEXY nie jest odosobniony. Takich firm jest znacznie więcej. Dlatego w październiku Ruch Palikota złożył w Sejmie projekt ustawy skracający termin zwrotu nadpłaconego VAT-u z 60 do 30 dni i zarazem blokujący urzędnikom możliwość wydłużenia tego okresu. W Estonii VAT wraca do przedsiębiorcy średnio po 5 dniach, w Irlandii czy Finlandii trwa to do 2 tygodni. Nie ma żadnego powodu, żeby polscy urzędnicy potrzebowali na to wielu miesięcy. Niestety, w lutym sejm odrzucił nasz projekt w I czytaniu, głosami PO i PSL. Posłanka Skowrońska, uzasadniając stanowisko klubu Platformy, mówiła wtedy, że nie tylko nie należy skracać tego okresu, ale jeszcze wzmóc kontrole, żeby przedsiębiorcy VAT-u nie wyłudzali. Dziś widać, że taka filozofia nieobca jest również ministerstwu finansów. Na portalu Gazety Prawnej przeczytałem dzisiaj o najnowszym pomyśle Jacka Rostowskiego. Chce on dać urzędom skarbowym dodatkowe uprawnienie: możliwość prewencyjnego zablokowania konta firmy na 3 miesiące w przypadku, gdy urząd podejrzewa nieprawidłowości podatkowe. Oznacza to jeszcze większą arbitralność działania urzędników skarbowych i w konsekwencji może prowadzić do upadłości kolejnych firm. Bo bez dostępu do konta żadne przedsiębiorstwo nie będzie w stanie działać. Pomysł z przerażeniem komentują prawnicy, mówiąc nawet o jego niekonstytucyjności.

Prezes NEXY na naszej dzisiejszej wspólnej konferencji prasowej powiedział, że nie chce za 5 lat, jak wreszcie dostanie swoje pieniądze, zakładać nowej firmy. Za 5 lat będzie namawiał swoje wnuki, żeby wyjechały z kraju, w którym urzędnicy szkodzą i są w tym bezkarni. Pozostaje mieć nadzieję, że nie będzie musiał tego robić. Jeśli ten rząd nie zmieni filozofii i przepisów, zmieni je kolejny. Zupełnie nowy i zupełnie inny. Bo na Platformę nie zagłosuje już żaden przedsiębiorca.