Dlaczego rząd kugluje? W obronie szans dla młodych

Kilka godzin spędziłem wczoraj w sejmie przysłuchując się obradom w sprawie sprytnej podmiany programów rządowych wspomagających budownictwo mieszkaniowe. Program „Rodzina na Swoim” z dopłatami do odsetek kredytowych na pierwsze mieszkanie, nazywany do niedawna okrętem flagowym rządy, właśnie się komuś znudził, albo przestał się podobać ministrowi finansów i okręt został samobójczo skutecznie zatopiony przez rząd w końcu 2012 roku.

W ostatnie fazie funkcjonowania tego programu pojawiły się zapowiedzi, że wkrótce pojawi się nowy program, który zapewni ciągłość pomocy państwa. I rzeczywiście w końcu ubiegłego roku rząd poinformował o nowym pomyśle, który z różnych powodów nie dorasta jednak do pięt poprzedniemu. Nazywa się szumnie „Mieszkanie dla Młodych” i jest wyraźnie produktem propagandowym na potrzebę chwili, ustrojonym w pawie pióra.

Program został przygotowany na kolanie, kiedy zorientowano się, że Premier w swoim drugim expose nie bardzo ma coś do powiedzenia na temat planów rządowych dotyczących ciągle pogarszającej się sytuacji mieszkaniowej Polaków. W pierwszej chwili potwierdzano, że wejdzie w życie z początkiem bieżącego roku. Ale niedługo potem min. Nowak ogłosił, że nowa życzliwość rządu dla młodych zacznie funkcjonować od połowy roku. Przemawiając wczoraj z trybuny sejmowej min.

Styczeń nie pozostawił złudzeń i stwierdził, że program wejdzie w życie z rocznym opóźnieniem to znaczy od 1 stycznia 2014 roku. To jest pierwszy wstyd rządu. Program ma wiele istotnych wad i w wersji przedstawionej w sejmie nie nadaje się do przyjęcia. Główne zastrzeżenie budzi automatyczne wyłączenie spod jego działania ponad połowy Polski, bowiem pomoc mogą otrzymać młodzi na pierwsze mieszkanie w blokach budowanych w praktyce przez deweloperów w bogatych i dużych miastach.

Poprzednio dopłaty do odsetek kredytowych obejmowały również domy budowane na wsi i w mniejszych miasteczkach. Jest to skandaliczna decyzja, przeciwko, której protestowali wszyscy posłowie zabierający głos w imieniu klubów poselskich i w ramach zadawanych pytań. Oczywiście za wyjątkiem posłów PO, którzy występowali zgodnie z instrukcją polityczną rządu. Minister referujący te sprawy w imieniu rządu wił się jak piskorz i zmieniał argumenty jak rękawiczki, żeby tylko przekonać obecnych do partyjnych racji.

Najpierw mówił, że ten zapis jest spowodowany koniecznością stworzenia warunków do przenoszenia się młodych za pracą do dużych ośrodków miejskich, potem pod zarzutem, że jest to próba wyludnienia wsi i małych miejscowości zaczął mówić, że pomoc obejmie również tych, którzy będą budowali „dwa w jednym”, a więc bliźniaki i ewentualnie nadbudowę istniejących domów.

Sztuczność tych argumentów czuć było na odległość. Powszechny sprzeciw wzbudził też fakt, że w nowym programie w odróżnieniu od poprzedniego nie uwzględniono możliwości zakupów mieszkań przez młodych na rynku wtórnym. Mieszkania te są często jedyną szansą dla młodych rodzin i singli kupujących pierwsze mieszkania, ze względu na znacząco niższe ceny. I znowu rząd popisywał się argumentacją dla pierwszoklasistów.

Minister mówił, że ta decyzja jest spowodowana chęcią wywołania nowej produkcji na rynku a tym samym większych wpływów z podatków do budżetu i większego zatrudnienia przy budowach nowych mieszkań. Po pierwsze trzeba się na coś zdecydować, albo rząd chce realnie pomóc młodym w zdobywaniu własnego dachu nad głową, albo chce pod przykrywką wygrać partykularne cele propagandowe.

Większość ekspertów twierdzi, że sprzedający mieszkania na rynku wtórnym z reguły przeznaczają pieniądze na zakup nowego mieszkania, a więc interes budowlany dalej się kręci jak należy. O co więc tak naprawdę chodzi? Jak się wydaje głównie o szum propagandowy, a po cichu o znaczne zmniejszenie pomocy dla młodych głównie kosztem interesów młodzieży wiejskiej.

Dzisiaj się dowiedziałem, że sejm, głównie dzięki głosom PSL przyjął informację rządu w sprawie programów mieszkaniowych. Mogę od biedy zrozumieć dyscyplinę koalicyjnego głosowania nad konkretną ustawą, ale dyscyplina głosowania nad informacją rządową to już jakaś paranoja. Odrzucenie informacji zmusiłoby skutecznie rząd do poprawieniu w projekcie ustawy tego, co złe, bez większej szkody dla interesów koalicyjnych.

Wystarczyłoby do tego głosowanie PSL w interesie młodych ludzi na wsi. Zdumiewająca jest również próba przemycenia pod płaszczykiem „dobrodziejstwa” nowego programu likwidacji ulgowego podatku VAT na materiały budowlane na budowę mieszkań i na remonty. Autorzy programu doszli widocznie do wniosku, że pod taką przykrywką drastyczne i niekorzystne zmiany podatku VAT nie zostaną zauważone przez opinię publiczną i zainteresowanych budową i remontami.

Te zmiany dotkliwie uderzają też głównie w młodych mieszkańców wsi i małych miasteczek, bowiem obok pozbawienia ich pomocy w zakupie pierwszych mieszkań (domów), projekt programu zapowiada likwidację ulgowego podatku VAT. Według dosyć powszechnej opinii nowy program mieszkaniowy został przygotowany w interesie deweloperów z wielkich miast, kosztem całej reszty kraju. Może opinia trochę przesadzona, ale coś w tym jest. Przed nami prace nad ustawą i jest jeszcze czas żeby PSL się zreflektował i wymusił zmiany korzystne dla rolników i dla małych miejscowości.

Na koniec jedno wyjaśnienie dla skrajniejszych liberałów, którzy programowo są przeciwko tego typu pomocy z budżetu. Wydatki na instrumenty wspierające popyt mieszkaniowy przynoszą do budżetów państw wpływy wielokrotnie większe niż wydatki, a więc jest to dobry biznes dla państwa a nie pomoc socjalna.

Dobrze pomyślana pomoc finansowa na pobudzenie rynku daje wzrost zatrudnienia nie tylko w przedsiębiorstwach wykonawczych i produkcji materiałów budowlanych, ale również w innych przemysłach pracujących na rzecz mieszkalnictwa. Kraje europejskie prowadziły i prowadzą społeczno - rynkowe a nie liberalne polityki mieszkaniowe, bo to się po prostu opłaca i jednocześnie ogranicza patologie społeczne. Idźmy też w tym kierunku.

Roman Nowicki